نکات کلیدی پیش از نوشتن رمان

چه چیزهایی باید پیش از شروع نوشتن رمان در نظر گرفت؟

رمان‌نویسی یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین اشکال هنر نوشتاری است که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، خلاقیت و تعهد است. پیش از آنکه قلم به دست بگیرید و اولین کلمات رمان خود را بنویسید، باید به جنبه‌های مختلفی فکر کنید و تصمیم‌گیری‌های مهمی انجام دهید. این مقاله به بررسی جامع و مفصل این موضوع می‌پردازد که یک رمان‌نویس پیش از شروع نوشتن باید به چه چیزهایی فکر کند و درباره چه مسائلی تصمیم‌گیری کند. این محتوا با استناد به منابع معتبر انگلیسی‌زبان در حوزه نویسندگی خلاق تهیه شده است. 

ایده چیست و چگونه برای رمان مان ایده پردازی کنیم؟

ایده در رمان‌نویسی و داستان‌نویسی چه معنایی دارد؟

ایده در رمان‌نویسی و داستان‌نویسی به مفهوم هسته‌ی اولیه‌ی یک داستان اشاره دارد که به‌عنوان پایه و اساس خلق اثر عمل می‌کند. ایده می‌تواند جرقه‌ای ذهنی باشد که از یک تصویر، احساس، پرسش، یا تجربه سرچشمه می‌گیرد و نویسنده را به خلق جهانی داستانی ترغیب می‌کند. این مفهوم شامل موضوع، مضمون، یا مفهومی کلی است که داستان حول آن شکل می‌گیرد. به‌عنوان مثال، ایده‌ی یک رمان ممکن است حول محور عشق ممنوعه، جست‌وجوی هویت، یا مبارزه با یک نظام ستمگر باشد. ایده در واقع نقطه‌ی شروع خلاقیت نویسنده است که با گسترش آن، داستان به شکلی منسجم و معنادار روایت می‌شود. 

چگونه رمانی بنویسیم که خواننده با آن ارتباط برقرار کند؟ گنگ نویسی رمان

دوستی با نام عرفان برایم نوشته است: {سلام خسته نباشید. اولین داستانی هستش که می‌خواهم بنویسم اما بنظرم بعد از اینکه مقدمه را نوشتم داستان خیلی گنگ می‌شود. من نویسنده چه سوال‌هایی باید از خودم بپرسم که داستان برای خواننده معلوم و مشهود باشد؟}
و همچنین ریحانه پرسیده است: {سلام. من ایده های زیادی تو ذهنم هست که همشون رو دوست دارم و نمی تونم رو یکیشون متمرکز بشم و همیشه از این شاخه به اون شاخه می پرم. هروقتم می خوام چیزی بنویسم تمام شوق و اشتیاقم می خوابه چون تمام چیزایی که پیش خودم تصور کردم فقط تو ذهن خودم بودن و پیش خودم میگم می تونم جوری بنویسم که بقیه متوجهش بشن؟ یا اصلا می تونم بنویسم؟ بعد نا انید میشم اما بازم میرم سراغش ولی بازم همون آش و همون کاسه...میشه کمکم کنید؟}

پاسخ من:

داستان زمانی برای خواننده گنگ و نامفهوم می شود که در درجه ی اول برای خود نویسنده به اندازه کافی روشن نیست. هر داستانی جهانی دارد. نویسنده تلاش می کند این جهان را از طریق به کاربردن کلمات در طول روایت در ذهن خواننده بسازد. بنابرین نویسنده باید شناخت کاملی از این جهان داشته باشد تا بتواند درباره ی آن با خواننده سخن بگوید. جهان داستان یعنی: آدم ها و ویژگی های شان، روابطشان با یکدیگر، مسائلی که با آنها درگیرند و همچنین زمان و مکانی که همه ی اینها در درون آن اتفاق می افتد. این مسئله در نوشتن رمان بیش از نوشتن داستان کوتاه اهمیت دارد. 

سوال های بیشمار شما

در چند هفته ی گذشته سوالات بسیاری در خانه رمان مطرح شده بود که به همگی در حد بضاعتم پاسخ دادم.

چند نکته ی کلی وجود دارد که وجه مشترک بسیاری از سوالات هست.

1) عجله

بیشتر دوستان میخواهند خیلی زود بنویسند و چاپ کنند و مشهور شوند. مخصوصا دوستان نوجوان 14-15 ساله. بسیاری از دوستان فکر می کنند که با خواندن یکی-دو کتاب (که آنهم رمان های اینترنتی ضعیف هست) به همه رموز و فوت و فن نوشتن وارد شده اند. درس اول و آخر نویسندگی (و شاید اساسا زندگی)، صبر هست. صبوری، پشتکار و مداومت در کار نوشتن و خواندن. ذهن تان را درگیر چاپ کردن و ... نکنید. بنویسید که لذت ببرید. شما هنوز تجربه ای از زندگی ندارید. تجربه ی نویسندگی پیشکش. اگر بخواهید یکراست سراغ ناشر و چاپ بروید، با شنیدن نظرات سرخورده می شوید و ای بسا ناامید شوید و قید نویسندگی را بزنید.

2) سایت برای انتشار رمان

تقریبا یک سوم سوالات مطرح شده در این باره هست که: رمانم رو کجا منتشر کنم؟ یا شما یه سایت بگید من رمانم رو منتشر کنم؟ یا رمانم رو چه طوری بگذارم توی سایتتون.

ما فعلا کار انتشار رمان انجام نمی دهیم. بهترین کار این هست که توی گوگل سئرچ بکنید. کلی سایت انجمن رمان نویسی و تایپ رمان و دانلود رمان الکترونیکی هست که می توانید از آنها کمک بگیرید.

3) سوالات کلی

بخشی از سوالات هم آن دسته از سوالات هست که خیلی کلی مطرح می شود. مثلا سوال هایی از این دست: من نمی تونم رمانم رو شروع کنم/ من نمی دونم میانه رمانم رو چیکار کنم/ ...

جواب بسیاری از سوال هایی از این دست اینه: شما هنوز به اندازه کافی در زمینه رمان نویسی مطالعه نکرده ای و هیچ تصوری از رمان نویسی نداری. قبل از شروع به نگارش رمان، باید حداقل 50 تا رمان درست حسابی چاپی از نویسندگان بزرگ بخوانی تا با دنیای رمان نویسی آشنا شوی. هر چیزی که در اینترنت از رمان های اینترنتی فارسی خوانده ای بریز دور و ذهنت را خالی کن. برو از داستایوسکی، تولستوی،  فلوبر، استاندال، دیکنز، چخوف، ملویل و ... بخوان.

چگونه برای نوشتن رمان عاشقانه ایده و سوژه تازه پیدا کنیم؟

بسیاری از دوستان خواننده ی وبلاگ خانه رمان، بارها از من پرسیده اند و می پرسند که از کجا ایده و سوژه و ... برای نوشتن پیدا کنیم. یا تقاضا می کنند من موضوعی برای شان پیشنهاد دهم تا بر اساس آن بنویسند. قبلا در این باره جواب هایی نوشته ام. اما این بار سوال یکی از دوستان باعث شد من جواب نسبتا مفصلی بنویسم و موضوع را توضیح دهم. بهتر دیدم این پاسخ را با شما هم به صورت یک مطلب به اشتراک بگذارم. به نظرم برای همه می تواند آموزنده و راهگشا باشد.

***

سوال دوستمان: دغدغه ی من عشقه و رمان های عاشقانه میخونم ولی سوژه و اتفاقات داستان رو از کجا باید بیارم؟

پاسخ: 

چیزی که می نویسیم بر اساس این دو تا می تونه باشه:

1_تجربه و مشاهده شخصی

2_ تخیل

3_ترکیبی از دو گزینه اول

بنابراین شما یا باید تجربه ای از عشق و عاشقی در خودتان یا دیگران داشته باشید. یعنی یا خودتان چنین قضایایی را تجربه کرده باشید یا اینکه از خاطرات و تجربیات دیگران در این زمینه استفاده کنید.

و یا اینکه همه چیز بر اساس تخیل باشد. یعنی قوه ی تخیل خیلی قوی داشته باشید.

... متن کامل در ادامه مطلب ... 

آموزش رمان نویسی - بخش دوم- شیوه ی شما به عنوان یک رمان نویس

در بخش پیشین این مطلب درباره ی زمان و مکان نوشتن و همچنین اهمیت هدفگذاری و برنامه ریزی در رمان نویسی صحبت کردیم. در بخش دوم این مطلب به شیوه های کاری متفاوت رمان نویسان می پردازیم.

رمان نویسان در مواجه با کار نوشتن رمان دو شیوه ی کلی می توانند در پیش بگیرند. این مسئله هم بستگی به خلق و خوی شخصی آنها دارد و هم مربوط می شود به نوع رمانی که می نویسند. 

آموزش رمان نویسی - بخش اول-چگونه نوشتن رمان را شروع کنیم؟

پیشرفت در هنر رمان نویسی ، مانند سایر هنرها نیازمند استعداد، شور و شوق، پشتکار و تلاش فراروان است. بدون استعداد نمی توان پا در این وادی گذاشت، اما به صرف داشتن استعداد هم نمی توان انتظار موفقیت داشت. نوشتن رمان کاری زمان بر است و شروع و به پایان رساندن آن زمانی طولانی خواهد برد. بنابراین شما باید پشتکاری مثال زدنی داشته باشید تا بتوانید در طی چند هفته، چند ماه و شاید چند سال (بسته به حجم رمان) کار نوشتن رمان را با تمرکز پیش ببرید. و دیگر اینکه آنقدر دغدغه مند و مشتاق باشید که در سختی های مسیر دست از کار نکشید و بتوانید توان کافی برای ادامه ی کار را به کار بگیرید.

 

دوستِ نوجوانِ رمان نویس - با رمان خود چه کنیم؟ - بخش دوم

حال فرض می کنیم شما تمام تابستان را مشغول نوشتن رمان تان بوده اید و اکنون، در پایان این فصل گرم، آن را به پایان رسانده اید. قطعا دوست دارید نتیجه ی کارتان دیده شود و تشویق هایی را از اطرافیان و یا مخاطبان رمان تان دریافت کنید.

مسیری که من می توانم به شما پیشنهاد بکنم این است:

1_ بازخوانی و ویرایش

بعد از اتمام نگارش رمان و بستن پرونده ی آن، برای مدتی ( حداقل 2 هفته تا یک ماه) از آن فاصله بگیرید و اصلا به سراغش نروید. اجازه بدهید تا رفته رفته از فضای رمان خودتان خارج شوید. بعد از آنکه این مدت زمان طی شد و شما از فضای رمان فاصله گرفتید، می توانید به عنوان یک مخاطب سروقت رمان خودتان بروید. این فاصله گذاری موجب خواهد شد شما قضاوت بهتری درباره ی نتیجه ی کار خودتان داشته باشید و رمان تان را بهتر تجزیه تحلیل بکنید، چون الان بیشتر مخاطب رمان هستید تا نویسنده اش. شروع به خواندن رمان کنید و با دقت به بررسی آن بپردازید. هم از نظر ساختاری و روایی و هم از نظر نثر و زبان. مواظب باشید اطلاعاتی که در رمان داده اید در تناقض با هم نباشند. مثل سن و سال ها و زمان وقایع یا اسامی و ... . متن را ویرایش و پرداخت نمایید. اما در زمان ویرایش این نکته را در نظر داشته باشید که نباید آنقدر با متن ور بروید و احیانا صحنه ها و وقایع را کم و زیاد بکنید که روح اثر از بین برود. بنابراین افراط نکنید. ویرایش متن نباید منجر به تکه پاره شدن و از ریخت افتادن متن رمان شود. باید کلیت و ساختار یک دست کار را حفظ کنید.

   

دوستِ نوجوانِ رمان نویس - تابستان و نوشتن رمان - بخش اول

تابستان هست و خیلی ها از فرصت استفاده می کنند تا در این تعطیلات چیزی بنویسند. به نظرم خیلی هم عالی هست. اما چند نکته ای دارم تا با شما در میان بگذارم.

1_ مطالعه.

 قبل از نوشتن و بسیار بیشتر از نوشتن، سعی کنید برنامه ای جدی برای مطالعه داشته باشید و در این ایام تعدادی از آثار شاخص ادبیات داستانی را مطالعه کنید. از کتاب های کلاسیک، نویسندگان قدیمی و رمان های حجیم نترسید. حتی اگر شده به اندازه ی 50 صفحه. هر طور شده بخوانید. شاید در ابتدا ارتباط برقرار کردن با این کتاب ها برای تان کمی سخت باشد. اما سعی کنید که بخوانید. هر کتاب جدی که به آن دسترسی داشتید، کلاسیک، مدرن و پست مدرن، ایرانی یا خارجی. از بزرگان ادبیات روس: داستایوسکی، تولستوی، چخوف و ... از ادبیات امریکای شمالی: فالکنر، همینگوی، ملویل و ... از نویسندگان فرانسه و آلمان و انگلستان، پروست و کافکا و وولف و کوندار، کالوینو، از ادبیات امریکای لاتین، مارکز و یوسا و ... از رمان و داستان فارسی، هدایت، چوبک، احمد محمود، دولت آبادی، گلشیری، بهرام صادقی، فصیح، دانشور و ...

از معاصرین: ایشی گورو، موراکامی، استفن کینگ، پل استر، پاموک و ...

 

مخاطبان رمان و فروش رمان

+ پرفروشترین رمان ها از نظر ژانر کدام رمان ها هستند؟ 

- مثل سایر کشورها، رمان های عاشقانه معمولا بیشترین طرفداران را دارد. اما اینطور نیست که سایر ژانرها مخاطبی نداشته باشند. بعد از رمان های عاشقانه، رمان های فانتزی، ترسناک (وحشت)، علمی-تخیلی، معمایی و رازآلود، پلیسی و کارآگاهی هم مخاطبان خودشان را دارند. معمولا هر رمان خوبی بالاخره مخاطبان و طرفداران خودش را پیدا می کند. شما نباید سعی کنید مطابق مُد روز یا جَو حاکم بنویسید، بلکه بایدچیزی را بنویسید که در درجه ی اول جزو علایق خودتان است. یعنی باید در لحظه لحظه ی نوشتن، لذت ببرید و در پایان از تلاشی که داشتید راضی باشید.